ፅሑፍ እምኒ ኢዛና፡ ቀድዳማይ ንጕሳዊ ፅሑፍ ግእዝ

መጀምመርታ ብ ልስሳነ ሳባን ፊደላት ሳባን ይፅፅሓፍ ነበረ። ክሻብ ሀዚ ብ ዘልሎ ርኽበት ነገረ ሓድጊ ወድድሰብ፡ ኣብ መቓብር ጋዕዋ (ዓድዲ ኣኻውሕ፥ ውቕሮ) ዝ ተረኸበ ፅሑፍ፡ ፈልላማይ መንግስታዊ ፅሑፍ ዀይኑ፡ ካብ 800 ክሳብ 700 ዓዓ ኣብ ዝ ነበረ ግዝየ (ኣስታት ቅድሚ 2700 ዓመታት) ከም ዝ ፅሓፈ መረድዳእታት ይሕብብሩ። ፅሕፈት ሳባ: ኣብጃድ እይዩ ነይሩ። ፅሕፈት ኣብጃድ፡ ኣንናበብቲ ዘየብልሎም ተነብበብቲ ጥራሕ ዝ ይፅሕፍ ዀይኑ፡ ፊደላት ኣብ ፅሑፍ ከመይ ከም ዝ ይንብበቡ (ይድምመፁ) ል ኣንበብቲ ዝ ይሓድድግ እይዩ።

ሽ'ግ'ግር ካብ ሳባ ናብ ግእዝ ድኣ ምኣዝ ተገይሩ? ግእዝ፡ ከም ሳባ ኣብጃድ ዀይኑ እይዩ ጀምሚሩ። ኽሻብ ሀዚ ብ ዘልሎ መረድዳእታ፡ ፈልላመዎት ፅሑፋት ኣብጃድ ግእዝ፡ ኣብ ቤተ ሰማዕቲ ወ ሓወልቲ መጠራ ተረኺቦም ኣልለዉ።

ሀዚ ብ ዘልሎ መረድዳእታ ነገረ ሓድጊ ወድድሰብ፡ ብ ኣብጃድ ግእዝ ዝ ተፅሓፈ ፈልማማይ ንጕሳዊ ፅሑፍ፡ ኣብ 330-350 ዓዓ ከም ዝ ተተኸለ ዝ ይእምመነልሉ ፅሑፍ እምኒ ንጉስ ኢዛና እይዩ። ክሻብ ሀዚ ሰለስተ ተመሳሰልቲ ቅድዳሓት ፅሑፋት ኣእማን ኢዛና ኣብ ሰለስተ ቦታታት ኣዅሱም ዝ ተረኸቡ ዀይኖም፡ ንጉስ ኢዛና ብ በዝሒ ኣቕሪፁ ምስሉን ክብሩን ናብ ህዝቢ ኣብ ምስራፅ ተዋፊሩ ምንባሩ ይሕብብሩ። ሓደ ፎቶ ፅሑፍ እምኒ ኢዛና ኣብ ታሕታይ ርአዩ።

ዙ ፅሑፍ እምኒ፡ ካብ ላዕሊ ናብ ታሕቲ ብ ፅርእ (ልስሳነ ግሪክ)፥ ቀፅፂሉ ብ ሳባ፥ ኣብ መወድዳእታ ብ ኣብጃድ ግእዝ ዝ ተፅሓፈ ዀይኑ፡ ንጉስ ኢዛና ብ ዛዕባ ናብ ህዝቢ ወ ዓድዲ ቤጅጃ ኸይዱ ዝ ገበሮ ኲናት ኣገብብሮ፥ ዝ ረኸቦ ዓወትን ድሕሪኡ ዝ ነበሩ ተግባራትን ይነግግር። ቱ ፅሑፍ ተመራማራይ ኢኖ ሊትማን ከም ዝ አለለዮ ኣብ ታሕታይ ኣልሎ።

ወይ ኽዓ ብ ፃልጣ ፅሑፍ ታሕታይ ኣልሎ።

ዐዘነ ፡ ነገሠ ፡ አከሰመ ፡ ወዘሐመረ ፡ ወከሰ ፡ ወሰበአ ፡ ወሐበሠተ ፡ ወረየደነ ፡ ወሰለሐ ፡ ወጸየመ ፡ ወበገ ፡ ነገሠ ነገሠተ ወለደ ፡ መሐረመ ፡ ዘአየተመወአ ፡ ለፀረ አፀረረ ፡ ሐዘበ በገ ፡ ፈነወነ ፡ አኀወነ ፡ ሠዐዘነ ወሐደፈሀ ፡ የፀበአወመ ፡ ወበጸሐመ ፡ በሐረ ፡ ገነየ ፡ ፮ ፡ ነገሠተ መሰለ ፡ አሐዘበሀመ ፡ ወገነየመ ፡ አፈለሰ(ወ)መ ፡ መስለ ፡ ደቀቀመ ፡ ወአነሰተመ ፡ ወአሐዘበሀመ ፡ ወአነሰሰሀመ ፡ አነዘ ፡ ኀለቀ ፡ ሰበአ ፡ ሰደሰ ፡ ነገሠተ ፡ ፵፻፬፻ ፡ ወለሀመ ፡ ፴፻፻፲፪ ፡ ወበገዐ ፡ ፷፪፻፳፬ ፡ ወአነሰሰ ፡ ዐወደ ወሰሰየወመ ፡ አመአመረ ፡ አወፀአወመ ፡ አበሐረመ ፡ ለለዐለተመ ፡ ኅበስተ ፡ ዕለሰ ፡ ፪፼፳፻ ፡ ወሠገ ዘየአከለመ አነዘ ፡ የሰተየወመ ፡ ሠወ ፡ ወወየነ ፡ ጸገበተ ፡ ፬ ፡ አወረኀ ወበጸሐመ ፡ አከሰመ ፡ መነገለነ ፡ አለበሰነሀመ ፡ በሰፈሐ ፡ ሰበአመ ፡ ወ አሰረገውነ ፡ ነገሠተ ፡ ዐነቀ ፡ ፈነወነሀመ ፡ ከበረ ፡ በሐረ ፡ ሰመ ፡ ደወለ ፡ በየረነ ፡ ወከነነ ፡ የሰሰየወመ ፡ በሀየ ፡ ወፈተተነሀመ ፡ ለለአሐደ ፡ ነገሠ ፡ አሐደ ፡ ፵፻፻፺ ፡ ለሀመ ፡ የከወነ ፡ ለሰደሰተ ፡ ነገሠተ ፡ ፪፼፶፻፻፵ ፡ ለሀመ ፡ ወአበአነ ፡ ዘነተ ፡ ለመሐረመ ፡ ዘወለደነ ፡ መሰለ ፡ ወረቀ ፡ አሐደ ፡ ፩ ፡ ወዘበረረ ፡ አሐደ ፡ ፩ ፡ ወዘጸረቀ ፡ ሠለሰተ ፡ ፫ ወጸሐፈነ ፡ ዘተ ፡ ጸሐፈተ ፡ ወሠመነ ፡ ወአበአነ ፡ ለዐሰተር ፡ ወለመደረ ፡ ወለመሐረመ ፡ ዘወለደነ ፡ ወለአመበ ፡ ዘአመሰነ ፡ ለዘአበአነ ፡ ወነቀለ ፡ ወነሰተ ፡ ለየመተ ፡ ወዘመደ ፡ ወወለደ ፡ አመበሐረ ፡ ለየሠአ ፡ ወአመሠረፈ ፡ ለየተበረከ ፡ ወበከመ ፡ ሠመነሀ ፡ ለየረወነ : ለነ ፡ ወለሀገረነ ፡ ለዘለፈ ፡ ወአበአነለ ፡ መሐረመ ፡ ጸወነ ፡ ወበደሐ

ዙ ፅሑፍ እምኒ፡ ብዙሕ ይነግግር። ግእዝ ኣብ ዙ ግዝየ ዙይ መንግስታዊ ልስሳን ዀይኑ ምንባሩ፥ ግእዝ ኣብ 350 ዓም ገና ኣብጃድ (ኣንናበብቲ ዘየብልሉ) ምንባሩ፥ ፊደላት ሳባ ሀዚ እውውን ል መንግስታዊ ፅሑፋት ይውዕሉ ምንባሮም፥ ወዘተ ይነግግር።

ንጉስ ኢዛና፡ ፈልላመዎት መንግስታዊ ፅሑፋት ግእዝ ዝ ሓደገ ጥራሕ ኣይ ኰነን። ክርስትንና መንግስታዊ ሃይማኖት ንግስንነት ኣዅሱም ዝ ገበረ፥ ኲናታቱን ዓወታቱን ኣቕሪፁ ዝ ሓደገ፥ ካልኦት ለውጥታት እውውን ዝ አትተኣታተወ እይዩ።